چه زمانی اسکولیوز بد است؟ چه زمانی باید به دنبال درمان اسکولیوز بود؟
اسکولیوز میتونه از یه انحنای خیلی کم شروع بشه و تا یه انحنای خیلی شدید پیش بره. اینکه اسکولیوز در زمان تشخیص چقدر شدیده، به این معنی نیست که همیشه همونجوری میمونه. فقط درمان جدی و فعال میتونه جلوی پیشرفت این مشکل رو بگیره.
اسکولیوز یعنی یه انحنای غیرطبیعی (کج) توی ستون فقرات که همراه با چرخشه. ستون فقرات سالم یه سری انحناهای طبیعی داره که باعث میشن قویتر، انعطافپذیرتر باشه و بتونه فشارها رو بهتر تحمل کنه. وقتی این انحناها از بین میرن، یعنی یه مهره یا چند تا مهره از جای خودشون خارج شدن و این روی نحوه حرکت و سلامت کلی ستون فقرات اثر میذاره.
اسکولیوز یه بیماری پیشروندهست، یعنی هر چی بگذره، انحنای ستون فقرات بیشتر میشه. چیزهایی که روی سرعت پیشرفت این بیماری اثر میذارن، شامل سن بیمار، نوع اسکولیوز، محل انحنا و شدت بیماری هستن. شدت اسکولیوز رو با یه زاویهای به اسم زاویه کاب (Cobb angle) توی عکس رادیولوژی (اشعه ایکس) اندازه میگیرن:
- اسکولیوز خفیف: زاویه کاب بین ۱۰ تا ۲۵ درجه
- اسکولیوز متوسط: زاویه کاب بین ۲۵ تا ۴۰ درجه
- اسکولیوز شدید: زاویه کاب ۴۰ درجه به بالا
- اسکولیوز خیلی شدید: زاویه کاب ۸۰ درجه به بالا
هدف از درمان اینه که جلوی پیشرفت بیماری رو بگیریم و با بدتر شدن اون مقابله کنیم. شایعترین نوع اسکولیوز، اسکولیوز ایدیوپاتیک نوجوانانه (AIS) هست که بین سنین ۱۰ تا ۱۸ سالگی تشخیص داده میشه.
اسکولیوز خفیف
اسکولیوز خفیف وقتی تشخیص داده میشه که زاویه کاب بین ۱۰ تا ۲۵ درجه باشه. چون این یه بیماری پیشروندهست، اگه کاری براش نکنیم، خفیف باقی نمیمونه، مخصوصاً توی نوجوونها. AIS ایدیوپاتیکه، یعنی یه دلیل مشخص و معلوم نداره، اما رشد بدن مهمترین عامل پیشرفت اونه، به خصوص توی بچهها و نوجوونها که رشدشون خیلی سریع و غیرقابل پیشبینیه.
تشخیص زودهنگام و درمان فعال خیلی مهمه تا بهترین نتیجه رو بگیریم. انحناهای اسکولیوز وقتی کوچیکترن، راحتتر اصلاح میشن، قبل از اینکه ستون فقرات سفت بشه و به این انحنای غیرطبیعی عادت کنه. علائم اصلی اسکولیوز خفیف توی نوجوونها، مشکل در ایستادن درست و نامتقارن بودن کلی بدنشونه.
علائم اولیه AIS خفیف اینا هستن:
- سر درست روی بدن قرار نگرفته
- شانهها ناهموارن
- باسن ناهمواره
- دندهها یه طرف بیشتر از یه طرف دیگه بیرون زدن
- وقتی وایمیستن، به یه طرف کج میشن
- به نظر میرسه بازوها و پاها طولهای متفاوتی دارن
تشخیص زودهنگام AIS سخته، چون تا بزرگسالی دردناک نیست، برعکس بزرگسالها که درد علامت اصلیشونه. درمان باید هر چه زودتر بعد از تشخیص شروع بشه تا بهترین نتیجه رو بگیریم. اگه درمان نشه، اسکولیوز خفیف احتمالاً به اسکولیوز متوسط تبدیل میشه.
اسکولیوز متوسط
وقتی بیماری به اسکولیوز متوسط پیشرفت میکنه، تغییرات توی ایستادن و راه رفتن بیشتر به چشم میان. هرچند بیمارای جوونتر هنوز درد فشاری رو حس نمیکنن، اما ممکنه درد عضلانی داشته باشن. وقتی اندازه انحنای اسکولیوز بیشتر میشه، نیروهای نامتعادل بیماری هم بیشتر میشن. عضلات اطراف ستون فقرات ممکنه سفت، دردناک و نامتعادل بشن.
تغییرات توی ایستادن و راه رفتن در اسکولیوز متوسط اینا هستن:
- انحنای غیرطبیعی ستون فقرات با چشم غیرمسلح دیده میشه.
- برآمدگی دندهها بیشتر به چشم میاد.
- شانهها و باسن به طور واضح ناهموارن.
- شانهها، از جمله تیغههای شانه، بیشتر ناهموار میشن.
- تغییرات توی هماهنگی، تعادل و راه رفتن هم شایعتره.
اگه اسکولیوز متوسط درمان نشه یا به طور فعال درمان نشه، میتونه به اسکولیوز شدید تبدیل شه.
اسکولیوز شدید
هر چی اسکولیوز بیشتر به حال خودش رها بشه تا پیشرفت کنه، احتمال اینکه شدیدتر بشه بیشتره. مهرهها بیشتر کج میشن و ستون فقرات بیشتر از حالت عادی خارج میشه و کارکرد خودش رو از دست میده.
توی روش درمانی سنتی، جراحی فیوژن ستون فقرات (spine fusion surgery) اغلب توی این مرحله پیشنهاد میشه. این روش گرون و تهاجمی، خطرات، عوارض جانبی و عوارض احتمالی زیادی داره. رویکرد فعال به درمان اسکولیوز توی مرکز کاهش اسکولیوز (Scoliosis Reduction Center) هدفش اینه که جلوی پیشرفت بیماری به سطح شدید رو بگیره و از نیاز به جراحی تهاجمی جلوگیری کنه.
علائم اسکولیوز شدید اینا هستن:
- مشکلات خیلی جدی توی ایستادن و راه رفتن
- درجات مختلفی از کمردرد
- درجات مختلفی از درد عضلانی
- انحنای غیرطبیعی ستون فقرات با چشم غیرمسلح دیده میشه.
اگه درمان نشه، اسکولیوز شدید میتونه عوارضی ایجاد کنه:
- سردرد تا حد میگرن (به خاطر اختلال در جریان مایع مغزی نخاعی)
- مشکل ریوی
- مشکلات گوارشی
- مشکلات روده/مثانه
پیشگیری برای سلامت و تندرستی کلی خیلی مهمه، از جمله در مورد اسکولیوز. نتیجه اسکولیوز به این بستگی داره که چطور به تشخیص واکنش نشون بدین. اگه فعالانه و مخصوصاً با تشخیص زودهنگام بهش واکنش نشون بدین، این بیماری میتونه خیلی خوب درمان بشه.
درمان اسکولیوز
چون اسکولیوز میتونه تأثیرات قابل توجهی روی بدن داشته باشه، باید بهش توجه کرد، اما واکنش فعال میتونه اثرات اون رو به حداقل برسونه و از افزایش شدت بیماری و بدتر شدن علائم جلوگیری کنه. دو رویکرد اصلی درمانی وجود داره: سنتی و محافظهکارانه.
رویکرد سنتی اغلب شامل “تماشا و صبر کن” برای موارد خفیفه، اما توی مرکز کاهش اسکولیوز، درمان هر چه زودتر بعد از تشخیص شروع میشه. این رویکرد فعال از زمان ارزشمند درمان بهره میبره.
توی مرکز کاهش اسکولیوز، برنامههای درمانی بر اساس متغیرهای کلیدی بیمار/بیماری تنظیم میشن، مثل سن بیمار، نوع بیماری، محل انحنا، شدت بیماری و رویکرد درمانی انتخاب شده. این مرکز روی حفظ عملکرد طبیعی ستون فقرات تا حد امکان تمرکز داره، که اغلب بعد از فیوژن ستون فقرات به طور قابل توجهی از بین میره.
یه رویکرد درمانی مدرن، محافظهکارانه و متمرکز بر کایروپراکتیک (chiropractic)، عملکرد ستون فقرات رو حفظ میکنه. این شامل:
- مراقبت کایروپراکتیک ویژه بیماری: تنظیم دستی مهرههای کج شده در راس انحنا برای برگردوندن ستون فقرات به حالت سالمتر.
- فیزیوتراپی: افزایش قدرت مرکزی بدن برای حمایت بهتر ستون فقرات از طریق عضلات اطراف.
- بریس اصلاحی: تقویت نتایج اصلاحی با فشار دادن ستون فقرات به یه موقعیت اصلاحی.
- تمرینات/کششهای خاص اسکولیوز: ایجاد یه برنامه توانبخشی خانگی برای تثبیت بیشتر ستون فقرات.
این رشتههای درمانی با هم ترکیب میشن تا بیماری رو در هر سطحی تحت تأثیر قرار بدن. چون اسکولیوز یه بیماری ساختاریه، عمدتاً باید در سطح ساختاری، از طریق مراقبت کایروپراکتیک، تحت تأثیر قرار بگیره.
نتیجهگیری نهایی اینه که اسکولیوز میتونه خیلی جدی باشه، مخصوصاً اگه درمان نشه یا به طور فعال درمان نشه. نتیجه به واکنش فعال بیمار به تشخیص بستگی داره. درمان فعال و تشخیص زودهنگام میتونه به طور قابل توجهی نتایج رو بهبود ببخشه، بنابراین بهترین زمان برای درمان اسکولیوز همیشه “الانه”.